სამარხვო ბლოგი


7 Comments

ჯუთა, ჭაუხი, აბუდელაური და ლაშქრობის სიამ-ტკბილობები

უკვე მესამე წელია ყოველ ზაფხულს ვიკიდებ ზურგზე რუკზაკს, ვაწყობ ორი-სამი დღის სამყოფ საკვებს, ტანსაცმელს, დამატებით აღჭურვილობას ლაშქრობისთვის და ხევსურეთისკენ მივეშურები. ხევსურეთზე უფრო მისტიკური ადგილი, ალბათ, დედამიწაზე ძნელად თუ მოიძებნება. ამ მიწაზე ფეხის დადგმისთანავე გრძნობ განსაკუთრებულ ენერგეტიკულ მუხტს, რომლის მძლავრი ენერგიაც თბილისში დაბრუნების შემდეგაც დიდი ხნის განმავლობაში რჩება შენში და გრძნობ ამ ძალას.

BeFunky_ჭაუხი.jpg

წელს პირაქეთა ხევსურეთს ვესტუმრე. რაოდენ გასაოცარიც უნდა იყოს, ყოველწლიურად საეჭვოდ ემთხვევა ჩემი ვიზიტი ამ მხარეში ადგილობრივ ათენგენობის დღესასწაულს, რომელსაც აქ ხატობას უწოდებენ. ათენგენობა ქრისტიანული წმინდანის სახელთან დაკავშირებული დღესასწაულია, რომელიც უხვად არის გაჯერებული წარმართული რიტუალებით. ამ დღესასწაულის შესახებ მეტი შეგიძლიათ იხილოთ ჩემ შარშანდელ ბლოგ-პოსტში ამ ბმულზე.

ლაშქრობა ჯუთადან დავიწყეთ, რომელიც ხევში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში მდებარეობს. ჯუთას ხეობა განთავსებულია ზღვის დონიდან 2200 მეტრზე. აქედან გზა ჭაუხის უღელტხილისკენ საკმაოდ შორი და დამღლელია. განუწყვეტლივ ზევით, უფრო და უფრო მაღალ რელიეფზე გიწევს სიარული, სანამ სულ ცაში არ აღმოჩნდები. თავა ჭაუხის უღელტეხილი ზღვის დონიდან 3338 მეტრზე მდებარეობს და მისი ზედაპირის დიდი ნაწილი უდნობი თოვლით არის დაფარული. გზას კიდევ უფრო ართულებს მწველი ალპური მზე და წნევის ცვალებადობა. ყოველ ნაბიჯზე სუნთქვა უფრო და უფრო მეტად გიჭირს. თუმცა, გამხნევებს აზრი რომ სულ მალე, როდესაც მწვერვალს გადაივლი უკან დაგრჩება ხევის პირქუში ლანდშაფტი და შენს თვალწინ გადაიშლება აღთქმული მიწა – ხევსურეთი.

ცაში ნაპოვნი მთის ბროლი

ცაში ნაპოვნი მთის ბროლი

მიუხედავად იმისა, რომ ჭაუხისკენ  მიმამავალი ბილიკი ძნელი გასავლელია, აქ პირდაპირი მნიშვნელობით გზაზე ყრია მთის ბროლი. მთის ბროლის მაგიური თვისებები მსოფლიოს სხვადასხვა კულტურებში გამოიყენება სხვადასხვა მიზნით. დიდი დატვირთვა აქვს აღმოსავლურ მისტიციზმში, როგორც ჩინურ, ტიბეტურ, ასევე ინდურ კულტურაში. საქართველოს აღმოსავლეთის მთიანეთში კი მთის ბროლს იყენებენ ხატის და საფლავის მოსართავად, ასევე ხშირად გვხვდება წყაროს თავზე. დღისით მზეზე თეთრად  ბრწყინავს მისი ზედაპირი, ღამით კი მთვარის შუქს ირეკლავს და ერთგვარ მანიშნებლადაც შეიძლება გამოდგეს, რათა წყაროს მიაგნო. მთის ბროლი რამდენიმე ნატეხი წელს ჭაუხიდან წამოვიღე, რომელიც მართლაც ცაში ვიპოვე, უღელტეხილის უმაღლეს მწვერვალზე. რიდესაც ეს გზა უკვე გამოვლილი გაქვს და აბუდელაურიდან ახედავ მწვერვალს, ძნელად თუ დაიჯერებ რომ რამდენიმე წუთის წინ ასეთ სიმაღლეზე იყავი – ერთი ხელის გაწვდენაზე ღმერთთან. ალბათ ასეთი რელიეფის გამო არის დაკავშირებული ამ მიწაზე ყველა კუთხე-კუნჭული ლეგენდებთან დევებზე და ღვთის შვილებზე. აბუდელაურის ტბები ის ადგილია, სადაც ხევსურული მითის მიხედვით იახსარმა (ღვთის შვილმა) უკანასკნელი დევი დაამარცხა. Continue reading


3 Comments

თრიფ თუ სამარგალო [video]

kanioni

გოჭკადილის, იგივე გაჭედილის კანიონი

სამეგრელოში მოგზაურობა ზუგდიდით დავიწყეთ. წავედით თბილისი-ზუგდიდის ღამით მატარებლით, რომლით მგზავრობასაც არასდროს არ გირჩევთ. მგზავრობას ზუგდიდამდე სჭირდება თითქმის ათი საათი, ვაგონები არის მოუწყობელი, ხმაურიანი, ბინძური, სავარძლები მოუხერხებელი. ჰო, სულ დამავიწყდა მეთქვა, რომ ე.წ. მოდერნიზებული ვაგონით ვიმგზავრე, თუმცა ნამდვილად არ მინდა წარმოდგენა არამოდერნიზებული როგორია. სადგურზე ჩვენსავე ვაგონში რამდენიმე უცხოელიც ამოვიდა, რომლებიც ოზურგეთში მიდიოდნენ. საქმე ის არის რომ ოზურგეთშიც და ზუგდიდშიც ერთი და იგივე მატარებელი მიდის თბილისიდან, შემდეგ სამტრედიაში ხსნიან ოზურგეთის ვაგონებს და ცალკე აგრძელებს გზას. ეს უცხოელები ამან კარგად დააბნია, თან იმასაც თუ გავითვალისწინებთ რომ მათ არც ქართული და არც რუსული არ იცოდნენ, მომსახურე პერსონალმა კი ამ ენების გარდა სხვა, თუ გამცილებლის მეგრულს არ ჩავთვლით. ნებისმიერ შემთხვევაში სამეგრელოსკენ ჯობს მიკროავტობუსით წახვიდეთ, უკიდურეს შემთხვევაში ავტობუსიც გამოდგება. ზუგდიდში ბევრი არაფერია დასათვალიერებელი, თუ დადიანების სასახლეს არ ჩავთვლით. მე მუზეუმებს ნაკლებად ვწყალობ, ამიტომ განსაკუთრებული შთაბეჭდილება ჩემზე ვერც ზემოთ აღნიშნულმა სასახლემ მოახდინა. ასევე შეგიძლიათ სასახლის ირგვლივ მოწყობილ ზუგდიდის ბოტანიკურ ბაღში დაისვენოთ. ამ ბაღის შექმნის ისტირია, როგორც მახსოვს, ეკატერინე ჭავჭავაძეს უკავშირდება და როგორც ჩემი ზუგდიდელი მეგობრებისგან ვიცი, ბაღში ხეების ლაბირინთით “ეკატერინე” ეწერა, თუმცა მგონი 90-იანებს შეეწირა ეს წარწერაც. თუ თავს ვერაფრით გაირთობთ ზუგდიდში, შეგიძლიათ დადიანების სასახლის შთაბეჭდილებების წიგნი მაინც გადაფურცლოთ და რამდენიმე “შთაბეჭდილება”  წაიკითხოთ. მერწმუნეთ, ეს ამად ღირს :დ

dadთავად ზუგდიდთან შედარებით ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფლები ბევრად ლამაზია. მე სოფელ ოდიშში ვიყავი. საოცარი, მშვიდი და მყუდრო ადგილია. ამავდროულად აქ გეძლევა საშუალება თავის მსუბუქი მოძრაობით ერთ მხარეს სვანეთის მთებს უყურო, მეორე მხარეს კი ზღვის სანაპირო დაინახო ანაკლიისკენ.

ანაკლიას რაც შეეხება, აქაურობას აშკარად ეტყობა რომ მიტოვებულია. ჩერნობილის ასოციაციაც კი გამოიწვია ჩემში. ულამაზესი, შავი ქვიშით დაფარული სანაპირო, მოპირკეთებული ვარდისფერი გზა, პალმები… თუმცა, საშინლად უსიცოცხლოდ გამოიყურება ყველაფერი. ამ ბილიკებზე არავინ სეირნობს, ყველგან სიცარიელეა. Continue reading


2 Comments

პირიქითა ხევსურეთი და ანატორის ტრაგიკული ბედი

xed1

ხედი დათვიჯვრის უღელტეხილიდან ჭანჭახის ხეობაზე

ხევსურეთი შარშან და წელს

პირიქითა ხევსურეთში პირველად შარშან ვიყავი. ჟინვალის იქით გზა ფაქტობროვად აღარ არის, მიკროავტობუსი კი  კალიასავით მიხტის დაკლაკნილ გზაზე, რომელიც უსასრულოდ გრძელდება. შარშან გეგმის მიხედვით დათვიჯვრის უღელტეხილიდან (ზღვის დონიდან 2677 მ) უნდა გაგვევლო ფეხით ფაქტობროვად მთელი პირიქითა ხევსურეთი, ჭანჭახისა და ხახაბოს ხეობები, სოფლები ახალი ხახაბო, ძველი ხახაბო

გაყინვის საფრთხის წინაშე დათვიჯვრის უღელტეხილზე

გაყინვის საფრთხის წინაშე დათვიჯვრის უღელტეხილზე

და არდოტი. ეს პირველი დღის საბოლოო წერტილი უნდა ყოფილიყო, სადაც მიკროავტობუსი მოგვაკითხავდა, ჩვენს ბარგს ავიღებდით და დავბანაკდებოდით. მეორე დღეს კი უნდა გვენახა ლებაისკარი, კისტანი, შატილი და მუცო.  პირველი დღე ზედმიწევნით  დამღლელი აღმოჩნდა. უამინდობამ პირველი ნიშნები უღელტეხილზევე გამოავლინა, როცა თორმა ჩაქუჩით თამაში გადაწყვიტა და თავზე მუშტისხელა სეტყვა დაგვიშინა. ამ დროს გავაცნობიერე რა ტკბილია თექვსმეტსართულიან კოსპუსში საწერ მაგიდასთან ჯდომა, გვერდით ყავის ფინჯნით და უსაფრთხოების სრული შეგრძნებით. თუმცა, პრობლემები აქ არ დასრულებულა. პირველი დღის გეგმები არდოტში შეიცვალა, სეტყვის შედეგად ჩამონგრეულმა კლდემ სამანქანო გზა გადაკეტა. მიკროავტუსმა, სადაც მთელი ჩვენი ბარგი იყო, ვერ მოგვაკითხა და თითქმის მუცომდე მოგვიწია ფეხით სიარული. ამასთანავე ყოველგვარი აღჭურვილობის, ფარნების, საწვიმრების და საგზლის გარეშე.

შარშანდელი შთაბეჭდილებები, ძირითადად, თითქმის ევერესტის სიმაღლის მთაზე სეტყვაში მოყოლა, სიცივის და დაუცველობის გრძნობა იყო. ამასთან შედარებით კი  წლევანდელი ტური პიკნიკზე გასვლას უფრო გავდა, თავისი კოცონით, თამაშებით, ალკოჰოლით და ყველა იმ  “პრელესწით” ჰოლივუდურ ფილმებში რომ არის ხოლმე მსგავს შეთხვევებში.

ათენგენობა

წლევანდელ ჩვენს სტუმრობას ადგილობრივი დღესასწაული – ათენგენობაც დაემთხვა  და მოგვეცა საშუალება ნამდვილი 164273_3343375918465_704095224_nხევსურული ადგილზე მოხარშული უგემრიელესი ლუდი გაგვესინჯა. ზოგჯერ მიხარია ხოლმე კიდევაც რომ ხევსურეთში ტურიზმი ისე კარგად არ არის განვითარებული, კომერციული დაინტერესების გაჩენა, გობალურ ტურისტულ ქსელში მოქცევა ხშირად მავნედ აისახება მთის ტრადიციებზე. ამის მაგალითები საქართველოს მთიანეთის სხვა რეგიონებში უკვე არსებობს, სადაც ხევსურეთისგან განსხვავებით უფასოდ არავინ არაფრით გაგიმასპინძლდება და კეთილი უანგარო ღიმილითაც არავინ დაგასაჩუქრებს. Continue reading